Nieuwsbericht Deel 2: Benut de kansen van Open Raadsinformatie

Gepubliceerd op: 20 mei 2016 09:10

In mijn vorige blog heb ik uitgelegd wat Open Data is. Ik ben ingegaan op de opmars van Open Raadsinformatie en de kansen die het biedt. In deze blog ga ik verder in op het belang en de mogelijkheden van Open Raadsinformatie ten aanzien van burgerparticipatie.

Waarom is Open Raadsinformatie nodig?

Om te beginnen wil ik een veelvoorkomend misverstand uit de wereld helpen. Een vraag die vaak wordt gesteld is: ''Waarom is Open Raadsinformatie eigenlijk nodig? Alle raadsinformatie staat toch al online?'' En dat is waar. Maar er is een wezenlijk verschil tussen beschikbare informatie en toegankelijke informatie. Om het voorbeeld uit de vorige blog te gebruiken: stel je wilt onderzoeken op welke onderwerpen de VVD en de PvdA het verst van elkaar af staan in de gemeentelijke politiek gedurende deze raadsperiode. Nu zal je daarvoor 390 verschillende raadssites moeten bezoeken en de stemmingen van elk besluit in deze raadsperiode bekijken en overtikken. Kan dat niet makkelijker?

Verschil tussen beschikbaar en toegankelijk

Naast het feit dat dit veel werk is, is het ook nog een flinke uitdaging om de informatie boven water te krijgen. Gemeenten kunnen grotendeels zelf bepalen hoe en welke raadsinformatie ze publiceren. Bij de ene gemeente is stemgedrag onder persoonlijke profielen te vinden, bij de andere in de notulen, bij een derde in de besluitenlijsten en bij een vierde zelfs helemaal niet. Uit onderzoek van de Open State Foundation en de Universiteit Utrecht bleek bovendien dat bij de helft van de 77 onderzochte gemeentelijke websites het meer dan 5 klikken kost voordat een bezoeker bij de Raadsinformatie terechtkomt. De conclusie van dat onderzoek luidt dat het vinden van raadsinformatie tijdrovend is en dat gemeentelijke websites in veel gevallen weinig gebruiksvriendelijk zijn. Kortom, raadsinformatie is wel beschikbaar, maar niet toegankelijk. Laat staan machineleesbaar voor automatische robots.

Transparantie door Open Raadsinformatie

Transparantie door Open Raadsinformatie

Ontwikkelingen in gemeenteland

Momenteel zijn in de lokale democratie diverse ontwikkelingen gaande. Enerzijds lijkt de interesse van burgers terug te lopen, getuige de afnemende opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen en de soms weinig bekeken audio/video-verslagen van raadsvergaderingen. Maar anderzijds wil de mondige burger meer inspraak en ontstaan er vormen van doe-democratie, denk bijvoorbeeld aan de burgerbegroting. Daarnaast krijgen gemeenten door decentralisaties een groter takkenpakket en worden er steeds meer taken uitgevoerd door Gemeenschappelijke Regelingen. Tegelijkertijd is, ter vervanging van de wob, onlangs in de Tweede Kamer de wet Open Overheid aangenomen, die actieve openbaarmaking nastreeft. Dit betekent dat gemeenten alle bestuurlijke informatie openbaar moeten maken, tenzij er een goede reden is om dit niet te doen.

Informatiepositie voorwaarde voor burgerparticipatie

Een goede informatiepositie is van toenemend belang voor zowel toezichthoudende raadsleden, onderzoekende journalisten als betrokken burgers. Deze groepen komen vroeg of laat in aanraking met raadsinformatie. Open Raadsinformatie standaardiseert het informatieaanbod en maakt het machineleesbaar. Toegespitst naar burgers: Open Raadsinformatie faciliteert transparantie met als gevolg dat burgers beter weten wat er speelt. Het verbetert de mogelijkheden voor inspraak en stelt burgers beter in staat om initiatieven te ontwikkelen. Toegegeven, een doe-democratie, zoals hierboven beschreven is nog ver weg. Maar willen we het een serieuze kans geven dan is Open Raadsinformatie een voorwaarde. Immers, zijn burgers niet geïnteresseerd in burgerparticipatie en is daarom een verbeterde informatiepositie onnodig, of is de informatiepositie dusdanig dat burgerparticipatie niet goed mogelijk is?

Bedreiging of kans?

Net zoals NS terughoudend was met het vrijgeven van haar Openbaar Vervoer data kunnen gemeenten voorzichtig zijn met het vrijgeven van Open Raadsinformatie. Dat heeft mogelijk deels te maken met het privacy vraagstuk, waarover het laatste woord nog niet is gezegd, maar waar ongetwijfeld een antwoord op wordt gevonden. Het enige verschil is namelijk dat beschikbare informatie toegankelijke informatie wordt. Een ander deel heeft allicht te maken met het onbekend zijn met deze vorm van transparantie. En de angst om te worden afgerekend op de data die je vrijgeeft. Echter, zie je het als een bedreiging, of als een mogelijkheid om kansen te bieden en om jezelf en je dienstverlening te verbeteren?

Wat doe jij?

De eerste fase van de pilot Open Raadsinformatie is inmiddels succesvol afgerond. De tweede fase is erop gericht om meer gemeenten en provincies te laten deelnemen en een standaard te ontwikkelen. Daarnaast is het vanuit technisch oogpunt noodzakelijk om de data-uitwisseling via een Application Programming Interface (API) te laten verlopen, in tegenstelling tot de inferieure scraping techniek die in fase 1 werd gebruikt. GO stelt een API beschikbaar voor GO. raadsinformatie. En wat doe jij? Wacht je af of doe je mee en zet je ook een stap naar een transparantere toekomst?

Geschreven door Albert de Vries

Meer weten over Open Raadsinformatie